Het ene toetsenbord is het andere niet…

De meesten onder ons kennen dat vreemd gevoel wel: je moet overschakelen van een azerty-type toetsenbord naar een qwerty. Dan krijg je, zeker in het begin, zinnen in de stijl van “;qnm zqt is dqt woeken”. Het vergt wat tijd, maar uiteindelijk slagen we er wel in om leesbaar te typen.

De oorzaak voor het bestaan van verschillende types toetsenborden gaat terug tot de mechanische schrijfmachine. Bij het indrukken van een toets werd het corresponderende “hamertje” naar voor geklapt, waardoor het via het inktlint de letter op het blad plaatste. Er was echter een mechanisch traagheidsprobleem: er kon slechts één hamertje op het papier slaan. Werden meerdere toetsen te snel na elkaar ingedrukt, dan kwamen de hamertjes tegen elkaar terecht en alles zat klem. Om de kans op blokkeren van de hamertjes te verminderen, werden de letters op het toetsenbord zo geschikt dat letters die vaak na elkaar voorkwamen in woorden, moeilijk snel na elkaar konden aangeslagen worden.
De vaak voorkomende achtereenvolgende letters verschillen vanzelfsprekend van taal tot taal. Vandaar dat er meerdere types toetsenborden voorkomen: in Nederland en Angelsaksische landen is het “qwerty”-type gebruikelijk; in België wordt doorgaans geopteerd voor “azerty” (omdat dit toelaat vlot de franse lettertekens é, è, à, ç,… te gebruiken); in Duitsland en Zwitserland is dan weer “qwertz” gebruikelijk,…

In dit artikel willen we echter de aandacht vestigen op een aspect dat tot op heden minder aan bod gekomen is, namelijk de verschillende opbouw van numerieke toetsenborden.Vaak is de positionering van de cijfertoetsen op een rekenmachine en een telefoon elkaars tegengestelde. Op onderstaande foto’s wordt dit duidelijk geïllustreerd.

Er zijn ook nog tal van andere varianten numerieke toetsenborden beschikbaar, zoals getoond wordt in onderstaande foto’s.

Hieruit kunnen we alleen maar besluiten dat deze variëteit aan types numerieke toetsenborden de kans op menselijke fouten verhoogt. Het is namelijk zo dat we meerdere methodes hanteren om getallen te memoriseren in de praktijk. Nemen we als voorbeeld een 4-cijferige PIN-code.Wanneer je een nieuwe code ontvangt, doe je initieel moeite om de 4 cijfers in de juiste volgorde te onthouden. Dit kan hetzij als combinatie van 4 cijfers in één geheel (vb 4862), hetzij als 2 groepjes van 2 cijfers ( 48 – 62). Maar naarmate we deze code regelmatig gebruiken, zullen we deze ook “mechanisch” gaan onthouden door het “herinneren” van de achtereenvolgende bewegingen die we met de hand uitvoeren bij intikken. Dit mechanisme wordt nog versterkt indien we meerdere vingers gebruiken om de code vlotjes in te drukken. Er treedt bovendien ook nog een factor van “visueel onthouden” op het voorplan: we “zien” als het ware de geometrische figuur die de code vormt, en ook dit helpt ons om ons de code te herinneren. Dit onbewust inschakelen van meerdere kanalen om de code te onthouden wordt redundantie genoemd. Het zal duidelijk zijn dat door het verplicht gebruiken van verschillend opgebouwde numerieke toetsenborden, een aantal van deze onthoud-technieken onbruikbaar worden: de geometrische figuur wordt helemaal vertekend bij een andere lay-out, de mechanische bewegingen verschillen grondig. De redundantie werkt hier dus contraproductief. Dit leidt derhalve tot verwarring, en dus kan (en zal) dit aanleiding geven tot meer menselijke fouten.

Een code foutief ingeven is dus niet noodzakelijk synoniem van “code vergeten”!

Dirk Roelens

Posted: 6/05/2009 6:58:08 by Global Administrator | with 0 comments
Filed under: Human-Machine, menselijkefout

Trackback URL: http://www.protectingachilles.com/trackback/6773ac85-5115-4cb6-8da3-c640b76bb9c8/Het-ene-toetsenbord-is-het-andere-niet….aspx

Comments

Blog post currently doesn't have any comments.

Leave comment

Name:

E-mail:

Your URL:

Comments:

Enter security code: